بررسی تأثیر مسئولیت اجتماعی شرکت بر عملکرد آن با نقش میانجی وفاداری مشتری، شهرت و تصویر برند در شرکت‌های حمل و نقل ریلی راه‌آهن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

2 استادیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

چکیده

هدف: هدف اصلی این پژوهش بررسی تأثیر مسئولیت اجتماعی شرکت بر عملکرد آن است؛ چراکه مسئولیت اجتماعی مسأله ­ای حیاتی و دارای پیامدهای استراتژیک برای تمام شرکت­ها می­باشد. اگرچه رقابت شدیدی در محیط کنونی وجود دارد اما حفظ و گسترش وفاداری مشتریان از ضرورت­های بقا در هر صنعت است؛ زیرا مشتری وفادار به عنوان سرمایه اصلی هر شرکتی محسوب می­شود و با افزایش وفاداری مشتریان سهم بازار و در نتیجه میزان سوددهی بنگاه اقتصادی و منافع بلندمدت افزایش می­ یابد. تغییرات محیطی و تلاش­ های بازاریابی رقبا می­تواند سطح وفاداری مشتریان را تحت تأثیر قرار دهد. از سویی شرکت­ها با برندی قوی به عنوان شرکتی معتبر، هوشیار و جوابگو شناخته می­شوند. شهرت و تصویر مناسب مشتریان از برند بیانگر ارزش شرکت و پیش­بینی کننده وفاداری به برند و همچنین عنصر تعیین کننده انتخاب مشتریان از بین برندهای مشابه است. لذا شهرت برند و تصویر برند دستاوردی است که شرکت­ها در طول زمان کسب می­کنند و مبین این مطلب است که مخاطبان مختلف چگونه برند را ارزیابی می­کنند. شرکت‌ها سعی در برقراری ارتباط با مشتریان و تأثیر بر ادراک مشتریان از خدمات دریافت شده دارند و می­کوشند تصویری مطلوب در ذهن مشتریان ایجاد ­کنند. شرکت‌ها با کشف رابطۀ مسئولیت اجتماعی شرکت و وفاداری مشتری، تصویر برند و شهرت برند، بیشتر می­توانند به نقاط ضعف خود پی ببرند و درنتیجه، نیازهای مشتریانشان را به نحو بهتری درک کنند و در راستای بهره­وری و بهبود عملکرد قدم بردارند. لذا سوال این پژوهش اینست که آیا مسئولیت اجتماعی  شرکت های حمل و نقل ریلی می‌تواند بر عملکرد آنها از طریق وفاداری مشتری، شهرت برند و تصویر برند تاثیر دارد؟
روش: تحقیق حاضر از لحاظ هدف، کاربردی، و از لحاظ شیوه جمع‌آوری داده­ها از نوع توصیفی پیمایشی است. جامعه­ آماری این پژوهش شامل مشتریان شرکت­های فعال در حوزه حمل و نقل راه آهن، شامل شرکت­های راه ­آهن ج.ا.ا، قطارهای مسافری رجا، راه­آهن شرقی بنیاد (بن ریل) و رعد تبریز است که شامل تعداد بسیار زیادی بوده و نمونه آماری نیز به همین بخاطر براساس فرمول کوکران به تعداد 384  نفر در نظر گرفته شد. برای جمع‌آوری داده­ها از پرسشنامه­های مسئولیت اجتماعی شرکت (5 سوال)، وفاداری مشتری (4 سوال)، شهرت برند (6 سوال) براساس تحقیقات ایسلام و همکاران و پرسشنامه تصویر برند (5 سوال) بر اساس تحقیق لین و همکاران (۲۰۲۰) و پرسشنامه عملکرد شرکت بر اساس مدل لیئو با ۹ گویه می­باشند، استفاده شده است.
یافته‌ها: آلفای کرونباخ برای تمامی سوالات بالای 7/0، بود، که نشان دهنده پایایی بالای پرسشنامه می­ باشد. در چارچوب آمار استنباطی در این تحقیق، ابتدا به منظور بررسی نرمال بودن داده­ها، از آزمون کولموگوروف – اسمیرنوف و سپس به منظور آزمون فرضیه­های تحقیق از مدل­یابی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی و از نرم افزار Smart-PLS بهره برده شده است. نتایج حاصل نشانگر کفایت نمونه­گیری و مناسب بودن همبستگی­های موجود بین داده­ها برای تحلیل عاملی در سطح اطمینان 95% بوده است و ضرایب بارهای عاملی گویه‌ها بالای 4/0 و مورد قبول محاسبه شد. داده‌ها نشانگر اینست که مقادیر AVE برای تمام سازه‌های تحقیق مقدار آن بالای 5/0 می­باشد. مقدار بدست آمده برای GOF به میزان ۵۵۷/۰ بدست آمد که نشانگر برازش قوی مدل است. در نهایت مقادیر ضرایب مسیر و معنی‌داری (t-value) نیز حاکی از تأیید تمامی فرضیات است.
نتیجه‌گیری: در نهایت آزمون فرضیه­های تحقیق نشان داد؛ که مسئولیت اجتماعی شرکت بر عملکرد شرکت و وفاداری مشتری، شهرت برند و تصویر برند تاثیر مثبت دارد و همچنین وفاداری مشتری، شهرت برند و تصویر برند بر عملکرد شرکت تاثیر مثبت دارند. لذا پیشنهاداتی چون همکاری با عامل­های فروش و نظارت بر عملکرد آنان جهت ایجاد هم­افزایی در راستای توزیع عادلانه خدمات، ارائه طرح ها و برنامه­های اخلاقی، خیرخواهانه و اقدامات خود در جهت رفع مشکلات محیط زیستی و اطلاع رسانی آنها، افزایش اقدامات مسئولانه شرکت‌ها در جهت حفظ محیط زیست، حفظ ایمنی مسافران و کالاها، ارائه طرح­های تشویقی مانند خدمات رایگان یا تخفیف‌دار به افراد کم‌بضائت و همچنین انجام طرح­هایی را برای اقشار ضعیف و کم درآمد جامعه در راستای ایفای مسئولیت خیرخواهانه ارائه شد.
نوآوری: نوآوری اصلی  پژوهش حاضر در ارائه یک چارچوب مفهومی یکپارچه برای تبیین سازوکار اثرگذاری مسئولیت اجتماعی شرکت بر عملکرد شرکت‌های حمل‌ونقل ریلی است. برخلاف اغلب مطالعات پیشین که رابطه مسئولیت اجتماعی شرکت با عملکرد سازمانی را به‌صورت مستقیم یا با یک متغیر میانجی منفرد بررسی کرده‌اند، پژوهش حاضر با رویکردی جامع، سه سازه مهم بازاریابی رابطه‌مند شامل وفاداری مشتری، شهرت برند و تصویر برند را به‌طور همزمان به‌عنوان متغیرهای میانجی در یک مدل علّی واحد مورد آزمون قرار داده است.

کلیدواژه‌ها


اسماعیل­پور، مجید و برجویی، صاحبه (1395)؛ «تاثیر مسئولیت اجتماعی و تصویر شرکت بر ارزش ویژه برند»؛ تحقیقات بازاریابی نوین؛ دوره (۱) 6؛ شماره 1؛ 79-94. doi: 10.22108/nmrj.2016.20655
بهروزی، منصوره و علیزاده مشکانی، فتانه و رحمتی، فرهاد (1392)؛ «مطالعه تأثیر مسئولیت اجتماعی شرکت بر عملکرد برند مطالعه موردی صنعت محصولات لبنی کاله استان مازندران»؛ کنفرانس بین­المللی مدیریت چالشها و راهکارها؛ شیراز. https://civilica.com/doc/260713
پوردهقان، عادل و رضایی، مهدی (1392)؛ «بررسی تاثیر مسئولیت اجتماعی شرکت بر عملکرد مالی شرکت»؛ کنفرانس مدیریت چالشها و راهکارها؛۱- ۱۶. https://civilica.com/doc/261252
حسینی، ابوالحسن؛ طیبی، محمدرضا و خراسانی، پریسا (1397)؛ «تاثیر شدت رقابت بر عملکرد سازمانی با نقش مدیریت منابع انسانی راهبردی و تصویر برند (مورد مطالعه: هتلهای استان مازندران)»؛ مجله­ی برنامه ریزی و توسعه گردشگری؛ دوره 7؛ شماره ۲4؛ ص82-101. doi: 10.22080/jtpd.2018.1825
حسینی، سیداحمد و ذاکری، ابراهیم (1395)؛ «بررسی نقش مسئولیت اجتماعی درتصویر از برند و وفاداری مشتریان مورد مطالعه بانک پاسارگاد شعبه قزوین»؛ کنفرانس بین المللی اقتصاد مدیریت؛ روانشناسی؛ قم.
دالکی، فریده (1395)؛ «تبیین عوامل موثر بر تصویر برند با نقش واسط ارزش ویژه برند در بازاریابی خدمات سلامت»؛ پایان­نامه کارشناسی ارشد رشته مدیریت بازرگانی؛ دانشگاه خلیج فارس بوشهر.
رضایی دولت­آبادی، حسین؛ محمدشفیعی، مجید و حسینی، سیده نفیسه (1398)؛ «تحلیل تاثیر مسئولیت‌های اجتماعی شرکت بر پاسخ­های مشتری»؛ نشریه علمی کاوش‌های مدیریت بازرگانی؛ دوره (۲۱) 11؛ ص45-68. doi: 10.22034/jbar.2019.1549.
زارعی، محمد (1397) «بررسی تاثیر استراتژی­های زنجیره تامین بر روی عملکرد شرکت» پایان نامه کارشناسی ارشد مدیریت، دانشگاه خوارزمی، پردیس بین‌الملل.
زارعی، عظیم؛ شرفی، وحید، زنگیان، سمیه (1394)؛ «بررسی تأثیر بازاریابی چریکی و مسئولیت اجتماعی شرکت‌های بیمه بر وفاداری مشتریان با تأکید بر مزیت کارکردی برند و قابلیت اعتبار»؛ پژوهشنامۀ بیمه؛ دوره (۴)30 ؛ ص۸۵ - 104. doi: 10.22056/ijir.2015.04.05
سلطانی، مرتضی؛ نجات، سهیل (1394)؛ «بررسی مسئولیت اجتماعی شرکت بر تعهد عاطفی کارکنان»؛ فصلنامه رفتار سازمانی؛ دوره 4؛ شماره 4؛ ص 145- 172.
عباسی، عباس؛ زندی لک، مسعود و خلیفه، مجتبی (1394)؛ «تأثیر مسئولیت اجتماعی شرکت بر اعتماد به برند و ترجیح برند با نقش میانجی کیفیت ادراک‌شده و ارزش برند»؛ چشم انداز مدیریت بازرگانی؛ دوره 14؛ شماره 25؛ ص 31-44.
عبدی کبودان، محمد حسن (1395)؛ «بررسی رابطه مسئولیت اجتماعی شرکت با عملکرد بازاریابی در بانک ملت خراسان جنوبی»؛ پایان نامه کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی؛ دانشگاه سیستان و بلوچستان.
فرزین‌فر، زهره؛ سعیدا اردکانی، سعید و نادری بنی، محمود (1395)؛ «تأثیر مسئولیت اجتماعی شرکت بر وفاداری مشتریان با توجه به نقش میانجی اعتماد و رضایت»؛ فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری؛ دوره 11؛ شماره 33؛ ص63-83. doi: 10.22054/tms.2016.4164
فیض، داوود؛ نعمتی، محمدعلی؛ جبلی جوان، اشکان و زنگیان، سمیه (1391)؛ «تاثیر قابلیت­های بازاریابی بر پیامدهای عملکردی شرکت­های کوچک و متوسط کارآفرین»؛ فصلنامه نوآوری و ارزش آفرینی؛ سال 1؛ شماره 1؛ ص 19-28.
کاظمی، منیره؛ مالکی، مجتبی و محقق، نادر (1395)؛ «تاثیر کیفیت خدمات، اعتماد و ارزش ادراک شده بر وفاداری مشتریان در شرکت بیمه ایران»؛ پژوهش­های جدید در مدیریت و حسابداری؛ شماره 15؛ 145-166. https://civilica.com/doc/644564
کنجکاو منفرد، امیررضا؛ خلیلیان، محمدمهدی و اردکانی، سعید (1397)؛ «مدل ساختاری تاثیر دوسوتوانی برند بر تعهد برند از طریق عملکرد، تصویر ذهنی و شهرت برند»؛ فرآیند مدیریت و توسعه؛ دوره 32؛ شماره 1؛ پیاپی 113-133. doi:10.29252/jmdp.32.1.113
محمدی، مرتضی؛ زارعی، محسن (1397)؛ «رابطه ارزش ویژه برند مبتنی بر دیدگاه مالی، مسئولیت­پذیری اجتماعی و عملکرد در شرکت­های صنایع غذایی ایران»؛ نشریه­ی نوآوری در علوم و فناوری غذایی؛ دوره 10؛ شماره 4؛ ص 162-170.
مهنانی، اکرم (1397)؛ «بررسی رابطه بین مسئولیت اجتماعی شرکت­ها و وفاداری مشتریان با نقش استانداردهای اخلاقی، رضایت و اعتماد مشتریان مطالعه موردی مشتریان بانک­های خصوصی شهرستان بجنورد»؛ نشریه چشم­انداز حسابداری و مدیریت؛ دوره 1؛ شماره 2؛ ص 31-38.
میرآشتیانی، فرنوش (1395)؛ «بررسی عوامل موثر بر وفاداری مشتریان در بانک رفاه کارگران در شهر تهران»؛ پایان­نامه کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی؛ دانشگاه آزاد تهران مرکزی.
نعامی، عبداله؛ غلامپور، اسداله (1395)؛ «بررسی ساختار عاملی مسئولیت اجتماعی، رضایت مشتری، شهرت سازمانی و عملکرد در بنگاه های اقتصادی (مطالعه موردی: بانک شهر)»؛ فصلنامه اقتصاد و مدیریت شهری؛ سال 5؛ شماره 1؛ ص1-12.
نوری اسکویی، سعید (1399)؛ «بررسی تأثیر مسئولیت اجتماعی ادراک ‌شده بر وفاداری به برند به واسطه شهرت برند (مورد مطالعه: مشتریان شعب بانک قوامین در شهر مشهد)»؛ پایان­نامه کارشناسی ارشد؛ موسسه آموزش عالی حکمت رضوی؛ گروه مدیریت بازرگانی و مدیریت بیمه.
یوسفی، محمد؛ قاضی‌زاده، مصطفی (1398)؛ «بررسی تأثیر شبکه­های تجاری و اجتماعی بر عملکرد شرکت­های کوچک تا متوسط در بازارهای بین‌المللی با نقش میانجی دانش بازار»؛ مدیریت بازرگانی؛ دوره 11؛ شماره 4؛ ص 869-894. doi: 10.22059/jibm.2019.270883.3346
Abbasi, A. and Zandi Lak, M. and Khalifa, M. (2016). “The effect of corporate social responsibility on brand trust and brand preference with the mediating role of perceived quality and brand value”; Journal of Business Management Perspective; 14(25), 31-44. [In Persian]
Abdi Kabudan, M. (2016); “Investigating the Relationship between Corporate Social Responsibility and Marketing Performance in South Khorasan Mellat Bank”; M. A. Thesis in Business Management; University of Sistan Baluchestan. [In Persian]
Barreda, A., Nusair, K., Wang, Y., Okumus, F., & Bilgihan, A. (2020). “The impact of social media activities on brand image and emotional attachment”. Journal of hospitality and tourism technology, 11(1), 109-135.
Behrouzi, M. and Alizadeh M. F. and Rahmati, F. (2013); “Study of the impact of corporate social responsibility on brand performance: a case study of the dairy products industry in Kaleh, Mazandaran Province”; International Conference on Management Challenges and Solutions; Shiraz. [In Persian]
Bowen, J. T., McCain, S. L. C. (2015). “Transitioning loyalty programs: A commentary on the relationship between customer loyalty and customer satisfaction”. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 27(3), 415–430.
Bujisic, M., Hutchinson, J., & Parsa, H. G. (2014). “The effects of restaurant quality attributes on customer behavioral intentions”. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 26(8), 1270-1291.
Carroll, A. B. (2015). “Corporate social responsibility: The centerpiece of competing and complementary frameworks”. Organizational Dynamics, 44, 87—96
Gunawan, S., Budiarsi, S. Y., & Hartini, S. (2020). “Authenticity as a corporate social responsibility platform for building customer loyalty”. Cogent Business & Management, 7(1).
Dalki, F. (2016); “Explanation of factors affecting brand image with the mediating role of brand equity in health services marketing”; M.A. thesis in Business Administration, Khalij -e - Fars University, Bushehr. [In Persian]
Farzinfar, Z. and Saida Ardakani, S. and Naderibani M. (). “Influence of Corporate Social Responsibility on Customer Loyalty with Regard to the Role of Customer Trust and Satisfaction as Mediators”; Tourism Management Studies, 11(33), 63-83. doi: 10.22054/tms.2016.4164. [In Persian]
Feiz, D. and Nemati, M. and, Jebeli Javan, A. and Zangian, S. (2013). “The impact of marketing capabilities on the performance outcomes of entrepreneurial small and medium-sized companies (Case study: Tehran Hamburger Food Company)” Journal of Innovation and Value Creation, vol. 1(1), 19-28. [In Persian]
Hosseini, S. A. and Zakeri, E. (2016); “Investigating the Role of Social Responsibility in Brand Image and Customer Loyalty in the Case of Pasargad Bank, Qazvin Branch”; International Conference on Management Economics; Psychology; Qom. [In Persian]
Hosseini; A. Tabibi; M. Alinataj; P. (2018); The Effect of Competitive Intensity on Organizational Performance with the Mediating Role of Strategic Human Resource Management and Brand Image: A Study of Mazandaran Hotels; Tourism and Planning Development; 7 (24); pp: 82-101. [In Persian]
Hussain, A., Mkpojiogu, E.O.C., Jamaludin, N.H., Moh, S.T.L. (2017). “A usability evaluation of Lazada mobile application”. AIP Conference Proceedings, 1891, art. no. 020059.
Indarwati, Cempena, I. B., Putra, I. B. U. (2021). “The Effect of Service Quality, Price Perception, and Brand Image on Feeling Value, and Customer Satisfaction at Dian Husada Mojokerto Hospital”. Jurnal Ekonomi dan Bisnis Jagaditha, 8(1), 71-80.
Islam, T., Islam, R., Pitafi, A. H., Xiaobei, L., Rehmani, M., Irfan, M., & Mubarak, M. S. (2021). “The impact of corporate social responsibility on customer loyalty: The mediating role of corporate reputation, customer satisfaction, and trust”. Sustainable Production and Consumption, 25, 123-135.
Kazemi, M.; Maleki, M. and Mohaghegh, N. (2016); “The Effect of Service Quality, Trust and Perceived Value on Customer Loyalty in Iranian Insurance Company”; New Research in Management and Accounting; No. 15; 145-166. [In Persian]
Kalejaiye, O. P., & Adewusi, A. O. (2021). “Corporate Social Responsibility and Organisational Image of Selected Asian-owned Firms in Lagos State, Nigeria”. AGOGO: Journal of Humanities, 4, 33-43.
Khawaja, L., Ali, A., & Mostapha, N. (2021). “The mediating effect of customer satisfaction in relationship with service quality, corporate social responsibility, perceived quality and brand loyalty”. Management Science Letters, 11(3), 763-772.
Konjkav-Monfared A, Khalilian M M, Saeida-Ardekani S. (2019). “Structural Model of Brand Ambidexterity Impact on Brand Commitment through Brand’s Performance, Image and Reputation”. JMDP. 32(1), 113-133. doi:10.29252/jmdp.32.1.113 [In Persian]
Lavy, S., Garcia, J. A., & Dixit, M. K. (2010). “Establishment of KPIs for facility performance measurement: review of literature”. Facilities, 08(9/02), 440-464.
Lin, Y. H., Lin, F. J., Wang, K. H. (2020). “The effect of social mission on service quality and brand image”. Journal of Business Research, 132, 744-752.
Mahnani, A. (2018); “Investigating the Relationship Between Corporate Social Responsibility and Customer Loyalty with the Role of Ethical Standards, Customer Satisfaction and Trust: Case Study: Customers of Private Banks in Bojnourd”; Accounting and Management Perspective Journal; 1(2); 31-38. [In Persian]
Majid Esmaeilpour, M. & Barjoei, S. (2016), The Impact of Social Responsibility and Corporate Image on Brand Equity, New Marketing Research, 6(1), 79-94. doi: 10.22108/nmrj.2016.20655 [In Persian]
Mirashtiani, F. (2016); “Investigation of Factors Affecting Customer Loyalty in Refah Karganar Bank in Tehran”; M.A. thesis in Business Administration; Tehran Markaz Azad University. [In Persian]
Mohammadi, M. and Zarei, M. (2018); “The relationship between brand equity based on financial perspective, social responsibility and performance in Iranian food industry companies”; Journal of Innovation in Food Science and Technology; Volume 10; Issue 4; pp. 162-170. [In Persian]
Naami, A. and Gholampour, A. (2016); “Investigating the factor structure of social responsibility, customer satisfaction, organizational reputation and performance in economic enterprises (case study: Shahr Bank)”; Journal of Urban Economics and Management; Year 5(1); 1-12. [In Persian]
Negara, D.J., Mantikei, B., Christa, U. R., Sintani, L. (2020), “Psychological Effect of Brand Image and Brand Reputation on Sustainable Firm Performance in Indonesian Logistics”. Contemporary Economics, 14(4), 425-440.
Nouri Oskouei, S. (2019); “Investigating the Effect of Perceived Social Responsibility on Brand Loyalty through Brand Reputation (Case Study: Customers of Qavamin Bank Branches in Mashhad)”; M. A. Thesis; Hekmat Razavi Institute of Higher Education; Department of Business Administration and Insurance Management. [In Persian]
Pourdehghan, A. and Rezaei, M. (2013); “Investigating the Impact of Corporate Social Responsibility on the Company's Financial Performance”; Management Challenges and Solutions Conference. [In Persian]
Rezaei Dolatabadi, H. and Mohammad Shafiei, M. Hosseini, S. N. (2019). “An Analysis of the Impact of Corporate Social Responsibility on Customer Behavioral Responses”; Journal of Business Administration Research, 11(21), 45-68. doi: 10.22034/jbar.2019.1549. [In Persian]
Soltani, M. Nejat, S. (2016). “Exploring the effects of CSR on organizational commitment: The mediating role of corporate culture (A study in a public hospital)”; Organizational Behaviour Studies Quarterly, 4(15), 172-145. [In Persian]
Tabrani, M., Amin, M., & Nizam, A. (2018). “Trust, commitment, customer intimacy andcustomer loyalty in Islamic banking relationships”, International Journal of Bank Marketing, 36 (5), 823-848.
Yousefi, M. and Ghazizadeh, M. (2019). Investigating the Effectiveness of Social and Business Networks on the Performance of Small to Medium Firms in International Markets Considering
the Mediating Role of Market Knowledge. Journal of Business Management, 11(4), 869-894. doi: 10.22059/jibm.2019.270883.3346. [In Persian]
Yuen, K. F., Thai, V. V., Wong, Y. D., & Wang, X. (2018). “Interaction impacts of corporate social responsibility and service quality on shipping firms’ performance”. Transportation Research Part A: Policy and Practice, 113, 397-409.
Zarei, M. (2018). “Investigating the Impact of Supply Chain Strategies on Company Performance”; M A. Thesis in Management, Kharazmi University, International Campus. [In Persian]
Zarei, A. and Sharafi V. and Zangiyan S. (2015). “Investigating the effect of Guerrilla marketing and social responsibility of insurance companies on customer loyalty with an emphasis on functional benefits and reliability”; Iranian Journal of Insurance Research; 4(4); 85-104. https://doi.org/10.22056/ijir.2015.04.05 [In Persian]
  • تاریخ دریافت: 30 آبان 1404
  • تاریخ بازنگری: 18 دی 1404
  • تاریخ پذیرش: 10 بهمن 1404
  • تاریخ اولین انتشار: 10 بهمن 1404
  • تاریخ انتشار: 01 بهمن 1404