بررسی تأثیر تمرکز مالکیت بر رشد شرکت با توجه به نقش رشد صنعت دربازار سرمایه ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار،گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شرق، تهران،ایران.

2 کارشناسی ارشد،گروه حسابداری ، دانشگاه غیر انتفاعی، پرندک،ساوه،،ایران.

چکیده

هدف: هدف اصلی این پژوهش، بررسی اثر تمرکز مالکیت بر رشد شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران و تحلیل نقش تعدیل‌کننده رشد صنعت در این رابطه است. ادبیات نظری در حوزه حاکمیت شرکتی نشان می‌دهد که تمرکز مالکیت – که به‌طور معمول به تسلط سهامداران عمده بر تصمیمات مدیریتی منجر می‌شود – می‌تواند باعث محدود شدن رفتارهای کارآفرینانه و کاهش انگیزه‌های نوآوری گردد. همچنین، حضور قدرتمند سهامداران عمده ممکن است به رفتارهای فرصت‌طلبانه و کنترل‌های محدودکننده‌ای منجر شود که در نهایت رشد شرکت را تحت تأثیر قرار می‌دهد. با این حال، انتظار می‌رود شرایط بیرونی از جمله سطح رشد صنعت بتواند شدت این اثرات را کاهش دهد یا جهت آن‌ها را تعدیل کند.
روش:  این مطالعه از نوع کاربردی و مبتنی بر تحلیل داده‌های تابلویی است. برای انجام پژوهش، داده‌های مالی و اقتصادی مربوط به شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره زمانی نه ‌ساله از سال 1394 تا 1402 جمع‌آوری شده برای تعداد 105 شرکت از روش غربالگری استفاده شده است. با استفاده از مدل‌های رگرسیونی چندمتغیره، اثر تمرکز مالکیت بر رشد شرکت مورد سنجش قرار گرفت. همچنین، برای بررسی نقش تعدیل‌کننده رشد صنعت، متغیر رشد صنعت به‌عنوان متغیر تعامل وارد مدل شد. جهت کنترل اثرات ناهمسانی واحدهای مقطعی و پویایی داده‌ها، از آزمون‌های تشخیصی مناسب و روش‌های برآورد سازگار با داده‌های پانل استفاده گردید.
یافته‌ها: نتایج حاصل از آزمون فرضیه اول نشان داد که تمرکز مالکیت اثر منفی و معناداری بر رشد شرکت دارد. به‌عبارت دیگر، هرچه میزان تمرکز مالکیت بیشتر باشد – یعنی درصد بیشتری از سهام در اختیار یک یا چند سهامدار عمده قرار گیرد احتمال کاهش رشد شرکت نیز افزایش می‌یابد. این نتیجه نشان‌دهنده آن است که سهامداران عمده ممکن است تمایل به محدود کردن سرمایه‌گذاری‌های پرریسک و نوآورانه داشته باشند که در نهایت به کاهش نرخ رشد منجر می‌شود. در ادامه، بررسی فرضیه دوم نیز حاکی از آن است که رشد صنعت به‌عنوان یک متغیر تعدیل‌گر، رابطه منفی بین تمرکز مالکیت و رشد شرکت را تضعیف می‌کند. به‌طور خاص، در صنایعی که از نرخ رشد بالایی برخوردارند، فرصت‌های سرمایه‌گذاری فراوان‌تر بوده و حتی شرکت‌هایی با ساختار مالکیت متمرکز نیز از انگیزه بیشتری برای استفاده از این فرصت‌ها برخوردار می‌شوند.
نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج پژوهش، می‌توان گفت که تمرکز مالکیت به‌طور کلی اثر بازدارنده‌ای بر رشد شرکت دارد، اما این اثر در بسترهای صنعتی با رشد بالا کاهش می‌یابد. بنابراین، سیاست‌گذاران و مدیران باید در تفسیر اثرات تمرکز مالکیت، شرایط محیطی و صنعتی را مدنظر قرار دهند. همچنین به سرمایه‌گذاران پیشنهاد می‌شود هنگام تحلیل ساختار مالکیت شرکت‌ها، پویایی‌های صنعت مربوطه را نیز در ارزیابی‌های خود لحاظ کنند. این پژوهش از منظر نظری نیز با تأکید بر نقش شرایط بیرونی در تعدیل روابط درون‌شرکتی، به توسعه ادبیات حاکمیت شرکتی و رشد سازمانی کمک می‌کند.
نوآوری: توجه به اینکه رشد صنعت اثر منفی تمرکز مالکیت بر رشد شرکت را کاهش می‌دهد، مدیران شرکت‌های دارای تمرکز مالکیت بالا باید استراتژی‌های سرمایه‌گذاری خود را متناسب با شرایط رشد صنعت تنظیم کنند. به‌عنوان مثال، در صنایع در حال رشد، مدیران می‌توانند از سیاست‌های توسعه‌ای مانند ورود به بازارهای جدید، سرمایه‌گذاری در نوآوری و فناوری، و استفاده از منابع مالی خارجی برای تأمین سرمایه‌گذاری‌های رشدزا بهره ببرند تا از فرصت‌های صنعت به بهترین شکل استفاده کنند.

کلیدواژه‌ها


ارجمند، جمال الدین و امسیا، المیرا و حیدری رستمی، کرامت اله (1402). بررسی نقش سرمایه‌گذاری پر ریسک در رشد و عملکرد پایدار شرکت‌ها، دومین همایش ملی پژوهش های کاربردی نوین در حسابداری، دامغان.
خلیلی محمدرضا، سجادی سیدحسین، باغجری محمود (1397). تأثیر تنوع سازی محصولات و خدمات شرکت بر ارزش شرکت: با در نظر گرفتن فرصت‌های رشد. چشم انداز مدیریت مالی، 8(1): 71 تا 94.
دارابی رویا, محمدی محمد، کریمی دلدار بهنام. (1401). بررسی رابطه بین مالکیت مدیریتی، مالکیت نهادی و گزارشگری پایداری و تأثیر آنها بر مدیریت سود. نشریه علمی رویکردهای پژوهشی نوین مدیریت و حسابداری, 6(23), 42-64.
 
Arjomand, Jamaluddin and Amasia, Elmira and Heydari Rostami, Keramatollah (2013). Investigating the role of risky investment in the growth and sustainable performance of companies, Second National Conference on Modern Applied Research in Accounting, Damghan [In Persian]
Cabeza-García, L. and Gomez-Anson, S. (2011), “post-privatisation ownership concentration: determinants and influence on firm efficiency”, Journal of Comparative Economics, 39(3): 412-430.
Darabi Roya, Mohammadi Mohammad, Karimi Deldar Behnam. (1401). Investigating the relationship between managerial ownership, institutional ownership and sustainability reporting and their impact on earnings management. Scientific Journal of New Research Approaches to Management and Accounting, 6(23), 42-64. [In Persian]
Demsetz, H. and Villalonga, B. (2001), “Ownership structure and corporate performance”, Journal of Corporate Finance, 7(3): pp. 209-233.
Filatotchev, I. and Wright, M. (2011), “Agency perspectives on corporate governance of multinational enterprises”, Journal of Management Studies, 48(2): 471-486.
Foss, N.J., Klein, P.G., Lien, L.B., Zellweger, T. and Zenger, T. (2021), “Ownership competence”, Strategic Management Journal, 42(2): 302-328.
Heugens, P.P., Van Essen, M. and van Oosterhout, J. (2009), “Meta-analyzing ownership concentration and firm performance in Asia: towards a more fine-grained understanding”, Asia Pacific Journal of Management, 26(3): 481-512.
Khalili Mohammad Reza, Sajjadi Seyed Hossein, Baghjari Mahmoud (2018). The effect of diversification of company products and services on company value: Considering growth opportunities. Financial Management Perspectives, 8(1): 71-94. [In Persian]
Kim, H., & Lu, Y. (2017). CEO ownership, external governance, and risk-taking. Journal of Financial Economics, 125(3), 519-545.
Lai, S., Liang, H., Liu, Z., Pu, X. and Zhang, J. (2022), “Ownership concentration among entrepreneurial firms: the growth-control trade-off”, International Review of Economics and Finance, 78: 122-140.
Morck, R., Wolfenzon, D., & Yeung, B. (2017). Corporate governance, economic entrenchment, and growth. Journal of Economic Literature, 58(1), 55-92.
Pham, Q., Ho, T., Pham, D. and Nguyen, H. (2020), “Effects of corporate governance on high growth rate: evidence from Vietnamese listed companies”, Management Science Letters, 10(4): 1553-1566.
Rasmussen, C.C., Ladegård, G. and Korhonen-Sande, S. (2018), “Growth intentions and board composition in high-growth firms”, Journal of Small Business Management, 56(4): 601-617.
Sanchez-Ballesta, J.P. and García-Meca, E. (2007), “A meta-analytic vision of the effect of ownership structure on firm performance”, Corporate Governance: An International Review, 15(5): 879-892.
Torres, P., Silva, P. and Augusto, M. (2024), "Equity ownership concentration and firm growth: the moderating role of industry growth", Management Research Review, 47(2): 1096-1111
Wang, K., & Shailer, G. (2018). Ownership concentration and firm performance in emerging markets: A meta-analysis. Journal of Economic Surveys, 32(1), 46-67.
Weiss, C. and Hilger, S. (2012), “Ownership concentration beyond good and evil: is there an effect on corporate performance?”, Journal of Management and Governance, 16(4):. 727-752.
Yang, W. and Meyer, K.E. (2019), “How does ownership influence business growth? A competitive dynamics perspective”, International Business Review, 28(1): 101482.
Zhang, L., Zhou, H., & Jiang, P. (2019). Industry growth and firm investment behavior: Evidence from China. Emerging Markets Review, 39, 1-12.
  • تاریخ دریافت: 23 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری: 29 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش: 04 اسفند 1404
  • تاریخ اولین انتشار: 01 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار: 01 خرداد 1405